د

دا – dā : مادر .
دا پیره – dāpira : جده پدری یا مادری .
دادا – dādā : پیر زن .
دار – dār :  درخت .
دارایی – dārāyi : نوعی چارقد ابریشمی رنگارنگ که زنان عشایر بسر می بندند .
دار ترکنک – dārtoreknak : دار کوب .
دارتمدار – dār tamdār :  دار قالی بافی .
دارتمک – dār tomak : ساز وضرب که از کمانچه وتنبک تشکیل شده .
دارغه –  dārga : داروغه .
داسه – dāsa : تیغ های ریز سنبله گندم .
داسیله – dāsila : داس کوچک گندم درو کنی .
داغ دییه – dāq diya : مصیبت دیده .
داکوکه – dākuka : جنجال وانبوه جمعیتی که برای تماشای مشاجره ای می ایستند .
دال پلو – dar palo : نوعی بازی است .
دال دال کرده – dālāl kerde : تیکه تیکه کردن .
دال شونک – dāl šonak : بازی به هم زن ، کسی که در بازی ایجاد جنجال و تفرقه می کند .
دالکه – dāleka : مادر .
دالگه – dālga : جایی که بازی از آن جا شروع و نیز به آن جا ختم می شود .
دالو – dālu : زن پیر وبد قیافه را گویند .
دالو – dālo : دالان .
دا مرده – dāmorda : مادر مرده .
دامو – dāmo : دامان .
دایا – dāyā : پیر زن .
دبا خنه – dabāxona : دباغ خانه .
دت – det :  از تو .
دتا افتاییه – detā of tāye : از جا در رفتن وخجل شدن .
دتر کرده – detar kerde : ادا در آوردن ، شکلک ساختن .
دجارته – dejā rate : از جا در رفتن استخوان .
دچ – deč : دندانه ، نبش دیوار .
دچار – dočar : آلوده ،دچار .
دخته – doxte : دوشیدن .
دخته – doxte : دوختن .
دده – dada : خواهر .
در – darr : گراز ماده که پیر وسترون است .
در – dorr : آویزان .
در آسو –  derāso : در منزل .
درآغل – derāqel :  در اتاق و خانه .
دربن – darban : مقید ، پابند .
در چوقسه –  derčughesa : در هم خراب شده .
درد گرو –  dared gero : دردی که درمان آن مشکل است .
درد هر – dard har : درد خور .
درزن – darxan : سوزن خیاطی .
درسه – derrese : پاره شدن ،دریدن .
در فلنگ زیه –  derfeleng zaye : در رفتن وشانه خالی کردن از کاری .
درک – derrek : خار ، درخت تمشک خار دار .
درک – derk : جایی از بدن وقتی تیر می کشد  ان را (درک ) گویند .
درکه دو – derkedo :  بنشن گندم ،نخود ،ماش ،عدس و مانند آن را روی هم می گویند .
در کفته – der kofte : درهم کوبیدن .
درکل – dark el : جیب بغل کت یا پالتو .
درمنه –  der mana :  درمانده .
درنه –  dorna : نوعی دانه مانند شاهدانه که در میان برنج دیده می شود .
درنه – derrane : پاره کردن ،درانیدن .
درو –  deru : دروغ .
در و در – dar ve dar : دربدر .
دروزه –  deruze : دروغگو .
دروش – derōš : درفش ، از ابزار کفاشی است .
درو گته – deru gote : دروغ گفتن .
دروله – derula : مشک جای دوغ را گویند .
دروه – darrowa : درهای چوبی مغازه ودکان .
دروی –  darrovi : اسهال .
دره ماهی – derra māyi ک تیغ ماهی .
دره ودر برده –  dera vedar borde :  از راه بدر بردن .
دری برده –  deri borde : از رو بردن .
دری رته –  de ri rate :  از رو رفتن .
دز –  doz : دزد .
دزی –  dezi : از پیش .
دسامو –  dasāmu : دستمبو .
دس برار –  das berār :  برادر خوانده ، رفیق .
دس پلماس کرده –  das pelmās kerde : دست مالیدن در تاریکی .
دسکله -  daskela :  زنبیل .
دس کنک – das kenak : گندم یا نخود و مانند آن که با دست و بدون داس درو شده .
دسگیرم کو –  dasgirem ko : متوجه ساختن ،آگاهم کن .
دسگیرو –  dasgiro : نامزد .
دسلات –  daselāt : ابتکار ،سلیقه در کاری .
دسلات داشته –  daselāt dāšte :  ابتکار داشتن .
دس نهرده –  das naharde : بکر ،دست نخورده .
دس نیه –  das naye :  عمل نیامدن ونرسیدن میوه – تسلیم نشدن – فرصت نیافتن .
دس واز –  das vāz : بخشنده ، گشاده دست .
دس ون –  das van : دستبند .  
دسه هالی –  dase hali :کنایه از تهیدستی وناداری است .
دس هرده –   das harda : دست خورده .
دسی –  dassi : عمدی .
دسیار –  dasyār : روغن داغ کن ،ظرفی دسته دار که با آن روغن برای پلو داغ می کنند .
دسی دسی کرده –  dasē dasē kerde : در کاری مسامحه کردن تا منظوری عملی شود .
دس یر – dasyar :  آسیاب دستی ،دستاس .
دشتکی –  daštaki : مصنوعی .
دشخار –  došxār : دشوار .
دشکه –  daška : نخ .
دشول –  došval : غده ای که در زیر پوست بدن تولید می شود .
دشی –  daši : ده شاهی .
دغ –  deq : غصه ، دق .
دغا –  daqa : علف های هرزه که در مزرعه می روید .
دغز –  daqaz : شکاف – درز .
دکو –  deko : دکان .
دکو هرده –  deko harde : لرزیدن بر اثر سرما یا لرز یا ترس .
دگرد هیشته –  degerd hište :  کسی را به جایی ویا کاری راه دادن .
دال –  dal : سگ ماده .
دلاق – delāgh :  نوعی شلوار زنانه در قدیم بوده که جوراب هم ضمیمه داشت .
دل زمی –  del zemi : روی زمین .
دل شوسه –  del šovese : حالت تهوع واستفراغ .
دل شوگار –  del šōgar : کنایه از نصف شب است .
دلگ –  dolg : نوعی پوسته نازک داخلی است که روی بدن حیوانات دیده می شود .
دل گوی – del gowi : تسلای خاطر ، تسکین واطمینان .
دل گوی دیه – del gowi daye : تسلا دادن .
دلم –  dalm : دلو .
دلوف –  deluf : پینکی ، چرت .
دل ها –  delhā : دلخواه .
دل هولو –  delhōlo : تپش وضعف قلبی .
دلیمه –  delima : نوعی انگل گیاهی .
دم –  dam : نفخ شکم – دم آهنگری – دهان .
دما –  demā : پشت ،پس ، عقب – بعد .
دما دماکی رته –  demā demāki rate : پس پس رفتن ، به عقب رفتن .
دماوه –  demā va : پس از ان .
دما هنه – demā hona : صندوقخانه .
دمایی – demāyi : آخرین ، بعدی .
دم برسه – dōm boresa : دم بریده .
دم پیک –  dam pik : دهان تهی ، کسی که دندان در دهان ندارد .
دم دمو –  dam damu : پس مانده غذا یا آشامیدنی .
دم دیکه –  dom dika : سنجاقک .
دم رگه –  dam rega : مشاجره لفظی را گویند .
دم قپالی کرده –  dam ghapāli kerde : ادای کسی را در حرف زدن در آوردن.
دم کمچه –  domkamca : مرحله ای از رشد قورباغه است وزمانی که سیاه رنگ بوده ودم دارد .
دم گرته –  dom gerte : دسته جمعی سرود یا نوحه ای را خواندن .
دم لوسی –  dōmlusi : دم جنبانیدن سگ .
دم هلکی –  damhalki : دهن کجی .
دنو –  denu : دوباره .
دنو –  deno : دندان .
دنو درکی –  deno dareki : دندان مصنوعی .
دنو ریچه –  deno riča : دندان قروچه .
دنون وری –  denonevari : دندان پیشین .
دنه –  denna : دنده انسان یا حیوان .
دنیا –  donyā : اصطلاحا به معنی گوسفند وگاهی گله گوسفند .
دو –  do : دانه .
دو –  du : دوغ .
دوا –  dovā : دعا .
دواره –  dowāra : دوباره .
دو پا پیله –  do pā yila : نوعی رقص چوبی محلی است .
دوخه –  dōxa :  معرکه وجنجال .
دو راجه –  dorāja : دورگه .
دور ساق –  dōrsāgh : زندان بان .
دوری دو زوو –  dōri dōzevo : دو رو ودو زبان .
دوریش – dōrēš : آخوندک .
دوزو – duzo : معرکه وجنجال .
دوشنیا – dušneyā : دیروز ، دیشب .
دوصو – doso : پس فردا .
دوطلو – dowtelow : داوطلب .
دو کت – dokat : دو نیم .
دو کرده – dō kerde : دانه کردن – دوشیدن شیر گاو یا بز .
دوگلاشکو – ōgelāško : دوشاخه چوبی که با آن تیر وکمان درست می کنند .
دولووه – dulōva : دولابچه ، گنجه دیواری .
دوله من – dōlaman : ثروتمند ، دارا .
دوم – dum : افراد شیاد حیله گر را می گویند .
دوما – domā : داماد .
دوما بییه – domā biye : داماد شده .
دوماون – domāvan : خانواده داماد .
دومی – dumi : کولی .
دونا –  donā : دانا .
دونسه – donese : دانستن .
دووات – dowāt : عروسی .
دو و رو – dōvero : جنجال .
دووسه – dōvese : دویدن .
دوول – dōvul : لولوی سر خرمن .
دویچه – dōviča : لرزیدن بر اثر مریضی یا سرما .
دویر رته – devir rate : از یاد رفتن .
دی – di : اسپند .
دی – di : دود .
دیاتی – deyāti : دهاتی .
دیار – deyār : آشکار ، پیدا ، ظاهر .
دیاری – deyāri : معین ،معلوم ، نشانه شده .
دیای رته – deyāy rate :  از یاد رفتن .
دیر – dir : دور .
دیرادیر – dirādir : از فاصله دور .
دیس – dis : چسبناک .
دیسنک – disenak : نوعی خار که به لباس می چسبد .
دیک – dik : دوک نخ ریسی .
دیله – dila : دوده .
دینیا – dinyā : دیروز .
دیینی – deyeni : دیدنی .
دییه – diye :  دیدن .