الف

اجاغ – ojāq  : 1- اجاق  2 -  فرزند و وارث .
اجاغ کور –  ojāq-kur  : کسیکه فرزند و عقبه ندارد یا فرزند دارد و نا اهل است یا فرزند پیر ندارد.
اچی؟ – ači  : پس چه ؟
ادو –  adō  : ادب .
ادو کرده – adō kerda  : ادب کردن – تنبیه کردن .
اذو –  azo  : اذان .
اذو چی – azoči  : اذان گو – مؤذن .
 اذو هنه –  azohane  : اذان گفتن .
ار – ar  : اگر .
اُر –  ōr  : ابر .
اراز –   erāz  : حالتی که در اثر غصه و غم شدید دست دهد . ( اعراض )
ارامی –  erāmi  : نوعی بافتنی است مانند سجاده که معمولاً  وسایل حمام را در آن می پیچند .
ارجه –  arje  : درخت زرد آ لوی  کوهی .
ارزو –   arzo: ارزان .
 ارزو بییه –  arzo biya  : ارزان شدن .
ارزونی – arzoni   : ارزانی – نام شخص هم هست .
ارسی – oresi  : 1- کفش 2- درهای کشوئی جلو اتاق .
 ارشت – erešt  : حمله – یورش .
ارشت آورده – erešt owerde  : حمله کردن – معمولاً حمله سگها را گویند .
ارغو – arqevo  : درخت یا گل ارغوان .
ارغونی – arqeoni  : رنگ ارغوانی .
ارمنی –  armeni  : ارمنی – مسیحی .
اروو –  arvow  : ارباب .
اریف –  erif  : اریب .
ازبوه –  azbua  :  نوعی گیاه کوهی است که ساقه ای مانند پر سیاوشان دارد و برگ آن ریز و معطر است و مصرف غذایی دارد .
ازگل –  azgel  : دانه آتش سرخ شده و گداخته ، کل آتش .
اژدها –  ōždeha  : اژدها .
اسپار – espār  : هرس .
اسپن – espan  : اسپند.
 اسب دونی – asb downi  : اسب دوانی .
اسبو – esbow  : اسباب .
اسبینه ترمغ – esbina termoq  : سفید] تخم مرغ .
اسبیل –  esbil  : طحال –سپرز .
اسبیو –  esbeyow  : سفیدآب .
اسخاره – esxāra  : استخاره .
اسر – aser  : اشک .
اسر رخته – aser rexte  : اشک ریختن .
اسکنه – eskena  : یکی از افزارهای درود گری است .
اسون –   esvan : اسپند .
اسیو –  asyow  : آسیاب.
 اسی – esi  : ستونی که عشایر زیر چادر سیاه می زنند.
اشبه – ešba  : ریشه گیاهی است قرمز رنگ که با ترکیب آن با داروی دیگری به نام ( چینی ) پش از جوشاندن برای معالجه مرض سودا به مریض خورانده می شود .
 اشکار – eškār  : شکار – هر نوع شکار کوهی را گویند .
اشکفت – eškaft  :  غار – شکاف کوه .
اشکم – eškam  : شکم .
اشکمو –  eškamu  : پرخور – شکمو .
 اشفته –  ešnafte  : شنیدن .
اشکیل –  aškil  : عیب و نقص .
اطی –  ōti  : اطو.
افت ونه – eft vane  : کم شدن و نقصان یافتن چیزی .
افتو –  aftow  : آفتاب – خورشید .
افتو سخته –  aftow soxta  : آفتاب زدگی – آفتاب سوختگی .
افتو گیرسه – aftow girese  : کسوف – آفتاب گرفتن .
افتوه لگه – aftowa lege  : آفتابه لگن .
افی –  afi  : افعی .
اقد – aghad  : آنقدر .
اکل مکل – akal makal  : نوعی بازی چند نفره کودکانه است که پاهای خود را دراز می کنند بعد یکی از آنها قصه ای منظوم را بدین ترتیب می خواند :
( اکل مکل کلوله ، گاو حسن ملوله ، نه شیر داره پسو ، شیرش بردم سی مسو ، مسو گیا دَ وِ مه ، گیاه بردم سی بزو ،  بزو پشکل دن وِ مه ، پشکل بردم سی تَنیر ، تنیر گرده د و مه ، گرده بردم سی مُلا ، ملا کاغذ د و مه ، کاغذ بردم سی خدا ، ای خدا ای خدا ، هونت ها کجا ، سر تخت مصطفی ، اوچه که رتم دی یم ، کاوه کالی بسته بی چزه چزه د مه بی .)
ال –  all  : 1- الک چوب کوتاه باری الک دولک 2- اصرار و سماجت .
الرگ – alarg  : لک لک .
الکو –  aleko  : بازی الک دولک .
الو –   alō : شعله آتش .
الو –   alō: عقاب .
الوار –  alvār  : چوب کلفت و چهار نبش .
الوته – alvata  : البته .
الی –  ali  : آلو .
الی سیه –  ali siya  : آلو سیاه .
الی ملقی – ali meleghi  :  نوعی آلوچه ریز و شیرین است و به آن ملقی گفته می شود .
الی والی –   ali vāli : آلبالو .
ام – am  : امن – در امان .
امار – amār  :  انبار .
اماین ورته – omāyen o rate  : آمدن و رفتن .
امدال –emdāl  :این کلمه حرف ربط است و به معنی پس یا سپس استعمال می شود .
امو – amo  :امن – مهلت .
امونت – amonat  : امانت .
امونت دیه – amonat daye  : سفارش دادن .
امونتی – amonati  : امانتی – سپرده .
انار دنگ – anār dong  : دانه انار خشک شده – اناردا

انار سو – anāreso : انارستان .
اناشتا – anāštā    : صبحانه .
انز –  enz :  اجازه .
انشک – enašk  : برگ یک نوع پیاز کوهی است که در بهار آنرا می چینند و به بازار می آورند . این سبزی بوعی تند و زننده دارد و به علت تندی هنگام خوردن آن اشک در چشم می آید .
انگلات – angelāt  : منتظر ، معطل .
انگروه – angrura : صحبت کردن با صدایی که توام با گریه است .
انگیر – anger  : انگور .
انگیر کشمشی – anger kešmeši  : انگور کشمشی .
او – ow  : آب .
او افتایه – ow oftāya  : در آب شنا کردن .
اوال پرس – avāl pors : احوال پرسی .
اوالی – ow ali  : آب آلو .
اوامار – ow ambār  : آب انبار.
او انار – ow anār    :آب انار .
او بیه – ow biye  : آب شدن.
اوپاش – ow pāš  : آب پاش .

او پاش کرده –ow pāšo kerde  : آب پاشی کردن .
او پشکو – ow peško  : آب پاشی با دست .
اوچه – uče  : آنجا .
او جار – owjār  : نوعی خورجین مخصوص که اغلب در گذشته یهودیان در آن اقسام دارو و اشیاء دیگر را برای فروش می گذاشتند .
او خینو – ow xinow  : خونابه .
اودار –  ow dār  : آبدار – صفت برای میوه و کاری که سودی داشته باشد .
اودال –  avdāl  : درویش بیابان گرد – ابدال .
اودس –  ow das  :مجازاً به معنی مستراح است .
اورنگ –  ow rang  :  مجازاً به معنی زیبایی در انسان است .
اوری – ow e ri  : آبرو، حیثیت ، شرافت ،
اوریت کرده –  owerit kerde  :   وقتی مرغ یا پرنده حلال گوشتی را سر می برند آنرا چند لحظه در آب جوش می گذارند تا به سهولت پرهای آن کنده شود . به این عمل اوریت می گویند .
اوری ریزی – owri rizi  : آبروریزی.
اوریشم – owrišem  : ابریشم.
اوزولک – ow zulek  : آب و لنفی که در اثر سوختگی زیر پوست بدن جمع می شود ، آبله ، تاول .
اوزیرکه – owzir e ka  : آب زیر کاه ، کنایه از کسی که ظاهر و باطن او یکی نیست .
اوسا –    usā  : استاد کار.
اوسار –  ōsār  : افسار.
اوسه –  use  : آنوقت – آن موقع
اوطلا کاری – ow telā kāri  : آب طلا کاری.
اوطور –  u tōr : آن طور.
اوغوره –  ow qura  : آب غوره.
اوکشیه –  ow kašiye  : چرکی شدن زخم در اثر آلوده شدن – شستشو و آبکشی لباس.
او کرده – ow kerde  : آب کردن – با تدبیر کالایی را فروختن.
اوکی – oweki  : آبکی.
اوگوشت – ow guš  : آبگوشت.
اولا – u lā  :آنطرف – آنسو.
اول قاهاره –  aval ghāhāra : شب اول زمستان یا شب یلدا را گویند ، در این شب در خرم آباد هر کس در خانه خود جشنی برقرار می کند در این شب کودکان از پشت بام خانه همسایه ریسمانی را که دستمال یا پارچه ای به آن بسته شده به طرف پایین آویزان می کند و این شعر را می خوانند :
( امشو اول قاهاره خیر د هونت باواره نون و پنیرو شیره کیخا هونت نمیره - ترجمه :امشب شب یلداست ، برکت خانه ات زیاد شود، نان و پنیر و شیره ، آقای خانه ات نمیرد )
آن وقت میوه یا چیزی در دستمال او می گذارند و او هم آن را بالا کشیده میرود.
اوله – owela  : آبله.
اوله ری – owla ri  : آبله رو.
اوله کفته –  owela kofte  : آبله کوبیدن.
اوله کو – owela ku  : آبله کوب.
اوله مرغی – owela morqi  : آبله مرغان.
اولیمور – ow lemur  : آب لیمو.
اولییو – ow liyow  : آب چلو.
اومروار –   ow marvār  : آب مروارید.
اونوات –  ōw navāt  : آب نبات .
اوی – owi  : آبی.
ایچنا کنه –  ičenākona  : اینجا.
ایسایه – isāye  : ایستادن.
ایمرو – imru  : امروز.
ایواره – eyvāra : عصر ، نزدیک غروب آفتاب را گویند .